Bekleme Ekranından Çık
Thumbnail
  • 01.12.2021

Tersine Mühendisliğe Neden ihtiyaç duyulur ?

Tersine Mühendisliğin Kullanım alanları nelerdir?

 

Tersine mühendislik birçok sektörde farklı alanlarda değişik amaçlar için kullanılmaktadır. Geriye dönük mühendislik olarak da adlandırdığımız bu metot otomotiv, savunma, havacılık, sağlık, mobilya, enerji, makine, inşaat ve kültür ve sanat gibi farklı sektörlerde üretim, tasarım ve geliştirme alanlarında kullanılmaktadır.

 

Tersine Mühendisliğe neden ihtiyaç duyulduğu birkaç ana başlık altında toplanabilir. Bunlardan ilki üretim, proses ve üretici kaynaklı gereksinimlerdir. Üreticinin bir parçayı uzun zamandır üretmemesi ve tekrar üretmek istemesi, teknik dokümantasyonun eksikliği, Orijinal CAD modelinde revizyonların uygulanmamış olması en sık gereksinim duyulan konulardan biridir. 

Diğer sık karşılaşılan durumlar ise ;

Ek veya yedek parçaların tedarikinin yetersiz olması

Ana firmanın parça sağlamada aşırı ücret talep etmesi

Bir ürünün orijinal üreticisinin artık bulunmaması fakat bu ürüne ihtiyacın devam etmesi

Yedek ve uyumlu aparatların üretilmesi için mekanik ve geometrik bilgilerinin ve dijital arşivinin oluşturulması

Kalıp ve aparatların tamiri, yedeklenmesi

       durumları sayılabilir.

Geriye dönük mühendisliğin en çok ihtiyaç duyulduğu diğer bir alan ise tasarım ve geliştirme çalışmalarıdır. Bu gereksinimleri ortaya çıkaran nedenleri:

Eski ürünlerin ve parçaların üretim işlemlerinin teknolojik ve daha düşük maliyetli yöntemler ile güncellenmesi gerekmesi,

Yeniden tasarlanmasına ihtiyaç duyulması

Ürüne ait mekanik ve dayanım özelliklerinin geliştirilmesi

Rakip ürünün iyi ve kötü özelliklerinin analiz edilip (benchmark) (…) performans, fonksiyon ve imalat süreçlerinin ortaya çıkarılıp incelenmesi,

Mevcut ürünlerin geliştirilmesi üzerine yeni tasarımlar oluşturulması,

Ürünün orijinal dokümantasyonunun kaybolması veya hiç var olmamış olması,

gibi ana başlıklar halinde sıralayabiliriz.

Bu iki ana konu dışında çok farklı konularda yaratıcı çözümler de sunulabilmektedir. Örneğin inşaat alanında inovatif bir yaklaşım ile İzmir'deki Atatürk heykeli oluşturulmuştur. 2007-2009 yılları arasında kullanılan, tasarımından üretimine kadar yenilikçi birçok fikri içeren proje,  tersine mühendislik ile inşaatı birleştiren ilk proje olmuştur.

Bunların yanı sıra tarihi eserlerin ve ürünlerin restorasyon çalışmalarında ve replikasyonlarında kullanılmaktadır.

Örneğin çok yüksek bir öneme sahip siloam yazıtları taşınma ve kaybolma riskine karşılık replikası oluşturulmuştur.

Yine heykel ve benzeri sanat eserinin çoğaltılması, ahşap oyma ustaları tarafından el ile üretilen mobilya, silah ve aksesuar parçalarının seri üretime uyarlanması, medikal uygulamalar olan ortez protezlerin tasarlanıp üretilmesi tersine mühendislik metodolojisinin kullanıldığı alanlardandır. 

Birçok farklı sektörde üretim ve geliştirme çalışmalarında tersine mühendislik çalışmalarına gereksinim duyulmaktadır.

3 Boyutlu Ölçüm Sistemleri

Vikipedia'da şöyle tanımlanır: Üç boyutlu tarama, şekli  ve görünümü hakkında veri toplamak için gerçek dünyadaki bir nesneyi veya ortamı analiz etme işlemidir. İşlem sonucunda toplanan veriler daha sonra dijital üç boyutlu modeller oluşturmak için kullanılabilir. Bu teknolojinin diğer yaygın uygulamaları arasında, artırılmış gerçeklik, hareket yakalama, jest tanıma, robotik haritalama, ortez ve protezler, tersine mühendislik, endüstriyel tasarım gibi farklı alanlar bulunmaktadır. 3 boyutlu ölçüm yöntemlerinden, dokunmadan yapılan ölçümler olarak sınıflandırdığımız çalışmalarda  görüntü işleme algoritmalarını kullanmaktadır. En yalın olarak açıklamak istersek, parmak kullanılarak, mesafe  tahmini hesabı nasıl yapılıyor ise matematiksel prensibi bu ve benzeri prensiplere dayanan  algoritmalar kullanılmaktadır.

Görüntü işleme prensibi ile çalışanlarda veri, bir fotoğraf olarak düşünülebilinir. Ölçüm sisteminde aydınlatma kaynağı ve kamera vardır.  Kamera sistemine  kaynak sağlayacak  aydınlatma kaynakları; lazer, ışık yani led veya ampul, radyasyon, manyetik  alan olabilmektedir. Aydınlatma kaynakları  nokta, çizgi, desen, bir alana yansıtılır. Bu görüntülerin işlemleri  tek bir an için bir, iki ve üç boyutlu olarak yapılabilmektedir. Ölçümler  bir hacim üzerinde takip edilerek tüm cismin 3 boyutlu topografyası oluşturulur.  Tersine mühendislik ve endüstriyel tasarım alanında kullanılan en yaygın yöntemler ürün üzerine çizgi kümesi veya desen, yani yapısal bir ışık dizini düşürülerek yapılır. Bu iz düşümlerinde genellikle lazer veya ışık kaynağı kullanılmaktadır. Bu prensibe dayalı ölçümlerde tek bir an, bir bakış açısı veya tek bir yönden alınan bilgiler, cismi tanımlamada yeterli olmamaktadır. Bu yüzden farklı yüzeylerden alınan ölçümlerin birleştirilmesi ve işlenmesi gereklidir.

Ölçümlerin birleştirilmesinde birkaç prensip uygulanır. Bunlardan en hassas olanı, geometrinin kendi topolojisini kullanmaktır. Bu sistemler özellikle bir alanın yapısal ışık dizini ile ölçülmesinde kullanılır. Alınan ilk topolojik bilgi, bir sonraki topolojik bilgi ile ortak alanları üzerinden birleştirilir. Bu birleştirmelerde de ya yüzey formu üzerinden ilerlenilir ya da referans noktalamalar kullanılır. Ölçüm alanı ile belirli kısıtlamaları olan bu yöntemin,  fotogrometri olarak adlandırılan yardımcı sistemler ile bu kısıtlamalar  ortadan kaldırılır. Bu çalışma prensibine daha detaylı olarak ileride değinilecektir.

Diğer birleştirme yöntemleri ise  ilave bir sistem ile, ölçüm yapan ünite, izlenmektedir.Bu İzleme yöntemlerinden biri; üniteyi bir kolun ucuna bağlayarak 3 boyutlu konumunu eklemlerdeki encoderlardan hesaplanmasıdır. Kollu ölçüm sistemleri veya robotik uygulamalar bu alanda örnek sayılır.  Diğer izleme yöntemlerinde ise ölçüm sisteminin üzerinde bulunan referans noktalarını kamera, lazer gibi sistemler ile izleyerek 3 boyutlu konumunun tespiti yapılır. 

Ölçüm sistemlerinin kalitesi, hassasiyeti ve detay alma kabiliyetleri, donanımın kalitesi, nokta aralığı, birleştirme  metodu, proses algoritması gibi birkaç temel özelliğe dayanmaktadır. Sistemler, çeşitlilik göstermek ile beraber kullanım alanlarına göre doğru ürün seçimi, projelerde kritik öneme sahiptir.

1968 © Uçak Teknisyenleri Derneği