Hava aracı bakım teknisyenlerinin çalışma koşullarını inceleyen ve 415 teknisyenin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma; ücret yetersizliği, fiziksel çalışma koşulları, ekipman eksikliği, dinlenme alanları ve vardiyalı çalışmadan kaynaklanan sorunları ortaya koyuyor. Çalışma, teknisyenlerin görüşlerinin dikkate alınmasının hem çalışma koşullarının iyileştirilmesi hem de uçuş emniyetinin desteklenmesi açısından önemini vurguluyor.
Bir uçağın emniyetli uçuşunda, bakım işlemlerinin doğru ve eksiksiz gerçekleştirilmesi temel bir gerekliliktir. Bu sorumluluğu üstlenen hava aracı bakım teknisyenleri, dar bölmelerde, yüksek platformlarda ve ağır parçalarla çalışmayı gerektiren koşullarda görev yapar. Teknik bilgi, deneyim ve dikkat gerektiren bu mesleğin günlük güçlükleri, yolcuların çoğu zaman fark etmediği bir çalışma ortamında yaşanır. Bakım koşullarını iyileştirmek için teknisyenlerin deneyimlerini dinlemek ve karşılaştıkları zorlukları anlamak önemlidir.
415 Teknisyen Çalışma Koşullarını Anlattı
Bu doğrultuda, hava aracı bakım teknisyenlerinin çalışma hayatında karşılaştıkları zorlukları belirlemek amacıyla İstanbul’daki SHY-145 onaylı bakım kuruluşlarında görev yapan 415 teknisyene anket uygulanmıştır.
Ankette hangar koşulları, ekipman olanakları, eğitim, ücret, vardiya düzeni, iş dağılımı ve yöneticilerle ilişkiler ele alınmıştır. Katılımcılardan bu konulara ilişkin durumlarla ne sıklıkla karşılaştıklarını belirtmeleri istenmiş; böylece bakım ortamı, doğrudan bu koşullarda çalışan teknisyenlerin deneyimleri üzerinden değerlendirilmiştir.
Yanıtlarda, yapılan işe kıyasla ücretin yetersiz bulunması, fiziksel çalışma koşullarının ağırlığı, çalışma ortamına ilişkin düzenlemelerde çalışan görüşlerine başvurulmaması ve dinlenme alanlarının yetersizliği öne çıkmıştır. İş planlamasında deneyimli teknisyenlerin yeni başlayanlara göre daha fazla tercih edilmesi de dikkat çeken bulgular arasında yer almıştır.
En Çok Dile Getirilen Sorun Ücret Oldu
Ankette en belirgin biçimde öne çıkan konu, teknisyenlerin aldıkları ücreti yaptıkları işe kıyasla yetersiz bulmalarıdır. Hava aracı bakımı; teknik dokümanların doğru yorumlanmasını, uygun takım ve ekipmanın kullanılmasını, işlemlerin prosedürlere uygun yürütülmesini ve sonuçların doğrulanmasını gerektirir. Bu nedenle ücret konusu, mesleğin gerektirdiği uzmanlık, çalışma koşulları ve üstlenilen sorumluluklarla birlikte ele alınmalıdır.
Çalışmada, teknisyenlerin emeklerinin karşılığını aldıklarını hissetmelerinin önemi vurgulanmaktadır. Ücret politikaları, yapılan işin niteliği ve gerektirdiği yetkinlikler dikkate alınarak gözden geçirilmeli; bu süreçte çalışanların beklentileri de değerlendirilmelidir.
Dar Alanlar, Ağır Parçalar ve Ekipman İhtiyacı
Ankete katılan hava aracı bakım teknisyenleri, bakım faaliyetlerinin fiziksel açıdan zorlayıcı koşullarda yürütüldüğünü belirtmiştir. Hava aracı üzerinde çalışmak; yüksek noktalara erişmeyi, dar bölmelerde işlem yapmayı ve ağır parçaları söküp taşımayı gerektirir. Bu görevlerin uygun koşullarda gerçekleştirilebilmesi için yapılan işe özgü ekipmanların kullanılması önemlidir.
Katılımcılar, yüksekte çalışmak için kullanılan sehpa ve platformların sayıca yetersiz kaldığını da bildirmiştir. Uygun erişim ekipmanları, teknisyenin bakım yapılacak bölgeye güvenli biçimde ulaşmasını ve çalışmasını sağlar. Ekipman yetersizliğinin hangi işlerde ve ne zaman ortaya çıktığı belirlenmeli ve ihtiyaçlar daha doğru planlanmalıdır.
Bu doğrultuda, personel sayısı ve eş zamanlı yürütülen bakım işleri dikkate alınarak yeterli ekipman sağlanmalıdır. Ağır parçaların sökülmesi ve taşınmasında uygun yardımcı ekipmanların kullanılması da önem taşımaktadır. Ekipmanların mevcut olması kadar, çalışanların güvenli kullanım konusunda eğitim alması ve ihtiyaç duyduklarında bu ekipmanlara erişebilmesi de gözetilmelidir.
Katılımcılar, hangarın kışın çok soğuk, yazın ise çok sıcak olmasını çalışma güçlükleri arasında belirtmiştir. Bu nedenle hangarın sıcaklık ve havalandırma koşulları değerlendirilmeli, çalışma alanları mevsimsel koşullara ve çalışanların ihtiyaçlarına uygun biçimde düzenlenmelidir.
Kimyasal Kullanımına İlişkin Kaygılar
Hava aracı bakımında temizleyiciler, yağlar ve çeşitli kimyasal ürünler kullanılmaktadır. Ankete katılan hava aracı bakım teknisyenleri, hangar içerisinde kullanılan kimyasalların sağlıklarını olumsuz etkilediğini düşündüklerini belirtmiştir. Bu bulgu, çalışanların deneyim ve kaygılarını yansıtmakta olup doğrudan bir sağlık değerlendirmesine dayanmamaktadır.
Kimyasalların güvenli kullanımı konusunda çalışanlara eğitim verilmesi, uygun kişisel koruyucu donanımların sağlanması ve çalışma alanlarının yeterince havalandırılması önemlidir. Kimyasal uygulamalar, aynı alanda yürütülen diğer bakım faaliyetleri de dikkate alınarak planlanmalıdır.
Dinlenme Alanları Yeterli mi?
Dinlenme alanlarının yetersizliği, ankette öne çıkan sorunlardan biridir. Fiziksel açıdan yorucu bakım faaliyetleri sırasında çalışanların molalarını uygun bir ortamda geçirebilmesi önem taşımaktadır. Bu alanların kapasitesi, konumu ve erişilebilirliği, personel sayısı ve vardiya yoğunluğu dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Çalışanların görüşlerine başvurulması, mevcut alanların hangi nedenlerle yetersiz bulunduğunu belirlemeye yardımcı olması açısından kritiktir. Alanların büyüklüğü, çalışma noktalarına uzaklığı veya yoğun saatlerde kullanılamaması gibi olası nedenler incelenerek ihtiyaçlara uygun düzenlemeler yapılmalıdır.
Vardiyalı Çalışmada Uyku Sorunları
Ankete katılan teknisyenler, vardiyalı çalışma nedeniyle uyku sorunları yaşadıklarını belirtmiştir. Vardiya düzeni, çalışma saatlerinin yanı sıra çalışanların günlük yaşamını ve dinlenme olanaklarını da şekillendirmektedir. Bu nedenle uykuya ilişkin çalışan bildirimlerinin vardiya planlamasında dikkate alınması önemlidir.
Ankette, vardiyalı çalışma nedeniyle işe odaklanmakta zorlanma da ayrıca değerlendirilmiştir. Uyku sorunlarının odaklanma güçlüğüne göre daha sık bildirilmesi, bu iki konunun ayrı ayrı ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Çalışanların hangi vardiyalarda ve hangi koşullarda zorlandığının anlaşılması, ihtiyaçlara uygun düzenlemeler yapılması açısından önemlidir.
Bu doğrultuda, vardiya planları yeterli uyku ve dinlenme fırsatı sağlayacak biçimde gözden geçirilmelidir. Bu düzenlemeleri desteklemek amacıyla çalışanlara uyku düzenini korumaya yönelik bilgilendirmeler yapılmalıdır.
Bakım Sürecinde Zaman Baskısı
Ankete katılan teknisyenler, verilen işleri kısa sürede tamamlamaları konusunda hissettiklerini belirtmiştir. yöneticilerinden baskı Bu bulgu, bakım süreleri planlanırken işi gerçekleştiren çalışanların deneyimlerinin ve sahada karşılaştıkları güçlüklerin dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.
Bakım sırasında öngörülmeyen bir arızayla karşılaşılması veya gerekli ekipmanın başka bir işte kullanılması, planlanan iş akışını değiştirebilmektedir. Böyle durumlarda tamamlanma süresinin yeniden değerlendirilmesi önemlidir. Teknisyenlerin karşılaştıkları güçlükleri yöneticilerine açıkça aktarabilmesi, planların gerçek çalışma koşullarına göre güncellenmesini kolaylaştırmaktadır.
Bu doğrultuda, bakım planlamasında beklenmedik durumlar için ek süre öngörülmelidir. İşin kapsamı, ekipman olanakları ve personel kapasitesinin birlikte değerlendirilmesi, süre planlamasındaki aksaklıkların belirlenmesine ve daha gerçekçi çalışma programlarının oluşturulmasına yardımcı olabilmektedir.
Çalışma Koşulları nın İyileştirilmesinde Teknisyenlerin Görüşü
Ankette öne çıkan konulardan biri, çalışma ortamı ve koşulları düzenlenirken çalışanların görüşlerine yeterince başvurulmamasıdır. Hava aracı bakım teknisyenleri, günlük çalışmalarında kullandıkları ekipmanların, çalışma alanlarının ve iş akışının aksayan yönlerini doğrudan gözlemlemektedir. Bu deneyimlerin dikkate alınması, ihtiyaçların doğru belirlenmesine ve uygulanabilir çözümler geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.
Bir platformun belirli bir bakım işleminde neden yetersiz kaldığını veya bir dinlenme alanının hangi ihtiyacı karşılamadığını, bu olanakları kullanan çalışanlar daha doğru açıklayabilmektedir. Görüşlerin alınması ve yapılan düzenlemelerin çalışanlarla paylaşılması, bildirilen sorunların ve çözüm sürecinin takip edilmesini kolaylaştırmaktadır.
Katılımcılar, iş dağılımını adaletli bulmadıklarını da belirtmiştir. Bu bildirimler değerlendirilirken görevlerin zorluk düzeyi, çalışma koşulları ve çalışanların üstlendiği iş yükü birlikte ele alınmalıdır. Görev dağılımında çalışanların yetkinlikleri ve mesleki gelişim ihtiyaçları gözetilmelidir.
Yeni Teknisyenler Deneyimi Nasıl Kazanacak?
Ankette dikkat çeken bulgulardan biri, iş planlamasında aynı görevi daha önce gerçekleştirmiş teknisyenlerin yeni başlayanlara göre daha fazla tercih edilmesidir. Deneyimli teknisyenlerin bilgi ve becerilerinden yararlanılması önemlidir. Ancak yeni teknisyenlerin mesleki gelişimi için de uygun öğrenme ve uygulama fırsatları oluşturulmalıdır.
Yeni başlayan teknisyenlerin deneyimli çalışanlarla birlikte görev yapması, bakım işlemlerini ve dikkat edilmesi gereken noktaları yerinde öğrenmelerine yardımcı olmaktadır. Yetkinliklerine uygun sorumluluklar üstlenmeleri ve yaptıkları işlemler hakkında geri bildirim almaları da bu süreci desteklemektedir.
Katılımcılar, işe uyum eğitimleri ile ağır parçaların taşınmasında kullanılan ekipmanlara ilişkin eğitimlerde de yetersizlikler bildirmiştir. Kuruluşun çalışma düzenini öğrenmek ve belirli bir ekipmanı güvenli biçimde kullanabilmek farklı eğitim ihtiyaçlarıdır. Bu nedenle eğitimlerin hem kuruluşun işleyişini tanıtması hem de göreve özgü uygulama becerilerini geliştirmesi önemlidir.
İletişimde Olumlu Bulgular da Var
Araştırmada iletişime ilişkin olumlu bulgular da elde edilmiştir. Katılımcılar, hava aracının hangara alınması ve çıkarılması ile uçuş kumanda yüzeylerinin bakımı sırasında ekip arkadaşlarıyla iletişim güçlüğü yaşadıklarını daha düşük sıklıkta bildirmiştir. Yapılan bir hatayı yöneticiyle paylaşmaktan çekinme de daha az bildirilen durumlar arasında yer almıştır.
Bu bulgular, incelenen iletişim süreçlerinin diğer sorun alanlarına göre daha olumlu değerlendirildiğini göstermektedir. Çalışma koşulları iyileştirilirken ekip içi iletişimi ve yöneticilerle açık bilgi paylaşımını destekleyen uygulamaların korunması önemlidir.
Farklı Görevler Farklı Güçlükler
Araştırmada yaş, mesleki deneyim, eğitim düzeyi, departman ve görev gruplarına göre yanıtlar da karşılaştırılmıştır. Bazı grupların çalışma hayatındaki zorlukları daha fazla bildirdiği görülmüştür. Örneğin mekanik departmanda görev yapan teknisyenlerin genel zorluk puanı, aviyonik departmanda çalışanlara göre daha yüksek bulunmuştur.
Bu farklılık, çalışma koşullarını değerlendirirken farklı görevlerdeki teknisyenlerin deneyimlerinin ayrı ayrı ele alınmasının önemine işaret etmektedir. İyileştirmeler, her grubun karşılaştığı güçlükler ve ihtiyaçlar dikkate alınarak planlanmalıdır.
İyileştirme Hava Aracı Bakım Teknisyenlerini Dinlemekle Başlar
Bakım ortamını çalışanların gözünden değerlendirmeyi amaçlayan bu araştırmada, 415 teknisyenin yanıtları çalışma hayatındaki güçlükleri görünür kılmıştır. Ücret, fiziksel çalışma koşulları, dinlenme olanakları, vardiya düzeni, ekipman ihtiyacı ve görev dağılımı, iyileştirilmesi gereken başlıca alanlar olarak öne çıkmıştır. Çalışanların görüşlerine başvurulması da bu alanlarda ihtiyaçların doğru belirlenmesi açısından önem taşımaktadır.
Teknisyenlerin görüşlerini almak, iyileştirme sürecinin başlangıcıdır. Bildirilen sorunların hangi görevlerde ve hangi koşullarda ortaya çıktığı incelenmeli, ihtiyaçlara uygun düzenlemeler yapılmalıdır. Ardından bu düzenlemelerin sonuçları çalışanların geri bildirimleriyle değerlendirilerek sorunların ne ölçüde giderildiği takip edilmelidir.
Teknisyenlerin uygun ekipmana erişebildiği, yeterli dinlenme olanaklarına sahip olduğu ve karşılaştığı güçlükleri açıkça paylaşabildiği bir çalışma ortamı oluşturmak, bakım kuruluşlarının öncelikleri arasında yer almalıdır. Sahadaki deneyimleri somut iyileştirmelere dönüştürmek, bakım faaliyetlerinin sağlıklı ve etkin biçimde yürütülmesine katkı sağlayarak uçuş emniyetini artırabilir.
Kaynak
Güler, B. (2021). Hava Aracı Bakım Teknisyenlerinin Çalışma Hayatında Karşılaştıkları Zorluklar. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Sivil Havacılık Anabilim Dalı, Kayseri.