B737 Max uçaklarında kabin sıcaklığının kontrolsüz artışı üzerine FAA tarafından acil talimat yayınlandı. Sorunun teknik kaynağı henüz tam çözülememiş olup, pilotlara yönelik yeni prosedürlerle risk yönetimi hedefleniyor. Havacılıkta en düşük ihtimalli riskler bile ciddiyetle ele alınarak emniyet ön planda tutuluyor.
Ortadoğu bölgesindeki siyasi ve askeri gelişmelerin gündemi doldurması, ABD Sivil Havacılık Otoritesi FAA’nın B737 Max uçakları için 17 Şubat 2026’da yayınladığı 2026-04-05 numaralı AD’nin (Uçuşa Elverişlilik Talimatı) gözden kaçmasına neden oldu.
AD’nin yayınlanmasına neden olan olayı kısaca “uçuş sırasında kabin sıcaklığının aşırı derecede artması ve normal prosedürlerin uygulanması ile kontrol altına alınamaması” olarak açıklayabiliriz.
B737 Max uçakları, Endonezya’da 2018 yılında ve Etiyopya’da 2019 yılında, beş ay ara ile düşen iki uçağın düşme sebebinin Boeing’in tasarım hatasından kaynaklandığının anlaşılmasıyla büyük bir güven kaybı yaşamıştı. Uzun bir süre yerde kalan uçaklar, Boeing’in tasarım hatasını gidermesi ve düzeltici işlemleri içeren AD’nin yerdeki uçaklara uygulanması sonrasında tekrar gökyüzü ile buluşmuşlardı.
B737-8, B737-9 ve B737-8200 (tam ekonomi) modelleri bulunan B737 Max uçakları geçen sürede havayollarının güvenini tekrar kazandılar ve günümüzde toplam üretilmiş B737 Max sayısı 2000 adedi buldu.
B737 Max uçaklarının dünyadaki en büyük müşterileri ABD’deki havayolu firmalarıdır. Kurulduğundan bu yana filosunda B737 modellerine yer veren Southwest Airlines havayolu firmasının filosunda 300’den fazla B737-8 Max uçağı bulunuyor. American Airlines havayolu firmasının filosunda da 200’den fazla B737-8 Max uçağı bulunuyor.
Bu uçak tipinin dünyadaki üçüncü büyük kullanıcısı ise İrlandalı Ryanair havayolu firmasıdır. Ryanair havayolu firmasının filosunda 141 adet B737-8200 Max uçağı bulunuyor. B737 Max uçağının -8200 modeli, düşük maliyetli havayolu firması Ryanair’in talebi üzerine Boeing tarafından özel olarak üretildi. Standart bir B737-800 uçağı iki sınıflı konfigürasyonda 12 business sınıfı ve 166 ekonomi sınıfı olmak üzere 178 koltuğa sahiptir. Oysa -8200 modeli B737 Max uçağında 210 adet, tamamı ekonomi sınıfı koltuk bulunuyor. Yolcu sayısının artması Ryanair’in taşıma maliyetlerini düşürüyor.
B737-8200 modeli B737 Max uçağında business sınıfı koltukların kaldırılması ve ekonomi sınıfı koltukların daha sıkışık yerleştirilmesi ile kapasite artışı sağlanmıştır. Buna karşılık yolcu sayısının artışı ile uçağın ağırlığı da artmakta ve 6500 kilometre olan standart menzil 5000 kilometreye düşmektedir.
B737 Max uçağında kabin sıcaklığının aşırı derecede artması ve normal prosedürlerin uygulanması ile kontrol altına alınamaması sorunu, uçuş sırasında biri Southwest Airlines’a ait olan iki havayolunun uçağında birden yaşanınca FAA AD yayınlamak zorunda kaldı.
Kabin ve kokpit içi sıcaklığın aşırı derecede artması, uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek bir konudur ve teknik bir nedenden kaynaklanmıştır. Olay, uçağın SPCU (Standby Power Control Unit) adı verilen komponentinde yer alan bir devre kesicinin henüz bilinmeyen bir sebeple şase yapıp aktive olmasından kaynaklanmıştır. Bu devre kesicinin aktive olması çok önemli sistem sorunlarına yol açmıştır. Uçağın klima sisteminde Heat Exchanger (ısı eşanjörü) adı verilen komponentte motorlardan alınan sıcak bleed havası ram havası ile karıştırılarak kabine verilecek uygun sıcaklıktaki hava elde edilir. Hatalı olarak aktive olan devre kesici, ram havasının geldiği kapakların kapatılmasına ve aşırı sıcak havanın kabin içine verilmesine yol açmıştır.
FAA, acil olarak yayınladığı AD’nin 30 gün içinde dünyada mevcut 2000 adet B737 Max uçağının tamamına uygulanmasını istemektedir. AD, arızanın düzeltilmesine yönelik herhangi bir işlem içermemektedir. Çünkü devre kesici arızasının sebebi ve arızanın tekrar ortaya çıkmasının nasıl önleneceği henüz bulunabilmiş değildir.
FAA AD, kabin sıcaklığının aşırı yükselmesi durumunda pilotların uygulaması gereken çok sayıda prosedür adımını içeren sayfaların en kısa sürede AFM el kitabının “Normal Olmayan Prosedürler” bölümüne eklenmesini zorunlu tutmaktadır.
Başka bir deyişle teknik sorun devam etmektedir. AFM’ye eklenen yeni prosedürler ile pilotların bu durumun kazaya dönüşmesini engellemeleri amaçlanmaktadır.
Prosedür çok detaylı olsa da kısaca:
Pilotlar kabin sıcaklığının kontrolsüz olarak arttığını fark ettiklerinde ilgili devre kesicinin atıp atmadığını kontrol edecekler, atmışsa sadece bir kere reset etmeyi deneyecekler.
Reset işe yaramazsa uçağı bir an önce 10.000 ft irtifaya indirmeye çalışacaklar.
10.000 ft irtifa, uçağın kabininin basınçlandırılma ihtiyacının ortadan kalktığı irtifadır.
Uçak henüz 10.000 ft irtifaya inmeden pilotların kabin sıcaklığının daha da artmasını engellemek için pack’leri kapatmaları gerekmektedir. Pack’lerin kapatılması kabin irtifasının da artacağı anlamına gelir. Mümkün olan en kısa sürede 10.000 ft irtifaya inmek gerekse de 40.000 ft’ten 10.000 ft’e inmek çok kısa sürede mümkün olmamaktadır.
Bu süre içinde kabin ısınmasını azaltmak için tüm IFE (uçak içi eğlence) koltuk arkasındaki ekranlar devreden çıkarılır. Galley’deki fırın, kahve makinesi ve su ısıtıcı cihazlar devreden çıkarılır.
Kokpit kapısının açık tutulması sağlanır. Yolcuları uyaran zil sesi (chime), kokpit-kabin haberleşme interfonu ve yolcuya duyuru sistemi (PA) devreden çıkabileceğinden, kokpit-kabin ekibi ve kabin ekibi yolcu haberleşmesi için alternatif yöntemler geliştirilmesi konusunda havayolu firmalarına uyarıda bulunulmaktadır.
Ayrıca 10.000 ft irtifaya iniş gecikirse ortaya çıkabilecek hipoksi ve bilinç kaybı riskine önlem olarak pilotların harici oksijen maskelerini takmaları tavsiye edilmektedir.